De feestdagen-puzzel na een scheiding: wat hebben kinderen écht nodig? 10 inzichten voor gescheiden ouders.
Feestdagen. Voor de één: uitbundig feesten. Voor de ander: als die rotdagen maar snel voorbij zijn. Voor gescheiden ouders komt daar nog iets bovenop: plannen, wisselmomenten, emoties, verwachtingen… en ondertussen proberen er vooral een fijne tijd voor de kinderen van te maken.
Soms heb je de kinderen bij jou, soms niet. En zelfs met goede afspraken kan de decembermaand aanvoelen als een ingewikkelde puzzel. Kerstavond hier, kerstdag daar, een feestje bij mama, eentje bij papa, misschien nog eentje bij de nieuwe partner… en dan is er ook nog familie die “tradities wil respecteren”.
De vraag blijft: wat is goed voor de kinderen? En hoe kom je zélf de feestdagen door?
Er zijn geen wondertips die alles oplossen. Maar er zijn wel inzichten die rust kunnen brengen — voor jezelf en voor je kinderen. Pik eruit wat bij jou past.
1. Zorg goed voor jezelf. Kinderen voelen hoe jij je voelt
Kinderen voelen feilloos hoe het met jou gaat. Een fijne kerstvakantie begint bij een ouder die – al is het maar een beetje – goed in zijn of haar vel zit.
Maak voor jezelf de feestdagen zo leuk mogelijk, ook de dagen zonder de kinderen. Nodig familie en vrienden uit, kijk samen naar een kerstfilm, eet goed, drink een glas met je vrienden en probeer plezier te maken. Laat je kinderen zien dat, wat er ook gebeurt, je je best doet om van de feestdagen een leuke ervaring te maken. Het hoeft niet perfect te zijn maar laadt jezelf op: dat geeft je de kracht om er ook écht voor je kinderen te zijn.
2. Onrustige tijd voor kinderen: laat merken dat jij de rust bewaart
Voor kinderen is december vaak druk: andere routines, veel prikkels, meerdere feestjes. Ze kunnen daardoor extra behulpzaam worden of net prikkelbaar of brutaal reageren, sneller emoties tonen en zich zorgen maken over de planning of over jou
Blijf nabij, maar houdt ook de normale regels aan. Dat geeft houvast. Laat merken dat jij de situatie overziet en dat zij zich geen zorgen hoeven te maken over jou.
3. De puzzel leggen: plannen, verdelen en duidelijkheid creëren
Ook al heb je bij de scheiding samen een goede verblijfsregeling in de ouderschapsovereenkomst opgesteld, toch is het van belang om tijdig met elkaar te overleggen over de feestdagen. Er zijn vaak meer mensen betrokken dan je denkt: opa’s, oma’s, nieuwe partners, eventuele stiefbroers of -zussen waar de kinderen al een band mee hebben , familie met eigen tradities elk met hun eigen agenda.
Het is niet altijd makkelijk om daarover afwijkende afspraken te maken en deze puzzel te doen kloppen, maar een NEO bemiddelaar kan jullie hierbij helpen.
Begin daarom tijdig met overleggen, zodat je ook aan de kinderen duidelijkheid kunt verschaffen over hoe hun kerstvakantie zal gaan verlopen. Zo hou je rust, structuur en overzicht. Vraag je bij elke beslissing af: wat heeft mijn kind nu nodig? Niet wat tussen ex-partners speelt staat centraal, maar wat de kinderen nodig hebben.
4. Alles twee keer meemaken? Het kán fijn zijn, maar ook belastend
Twee keer kerst, twee keer oud en nieuw, meerdere familiebezoeken… Het klinkt gezellig, maar kan ook te veel worden. Soms voelt het alsof kinderen van het ene feestje naar het andere rennen zonder echt te kunnen “landen”.
Vraag jezelf en elkaar af: Wordt mijn kind hier blij van, of vooral moe?
Praat erover met je ex-partner. Kijk naar wat voor de kinderen werkbaar is, niet alleen naar wat “hoort” of wat de familie verwacht. Wees je hier vooral van bewust als jullie de planning maken.
6. Samengestelde gezinnen: nog een puzzel erbij
Wanneer er nieuwe partners en stiefkinderen in het spel zijn, wordt de feestdagenplanning vaak nog ingewikkelder. Plots zijn er niet alleen twee agenda’s, maar soms drie of vier. Elk gezin heeft zijn eigen tradities, verwachtingen en verplichtingen. Grootouders hopen op een vertrouwd samenzijn, nieuwe partners willen ook graag hun moment, en kinderen proberen ondertussen iedereen tevreden te houden.
Het is heel begrijpelijk als je het gevoel hebt dat je aan een onmogelijke puzzel begint. En misschien denk je “die stieffamilie is niet relevant”
Wat helpt?
Beseffen dat je kind misschien een band heeft met de stiefkinderen of de stiefouder en ook een feestje daar fijn vindt.
Beseffen dat de feestdagen niet perfect hoeven te zijn. Wat vaak het meeste rust brengt, is kiezen voor eenvoud. Niet iedereen hoeft op dezelfde dag samen te zitten, en het is helemaal oké om vieringen te spreiden. Soms werkt een kerstdiner dit weekend en een koffiemoment met de andere familie een paar dagen later veel beter dan iedereen rond één tafel proberen te krijgen.
Voor kinderen is voorspelbaarheid belangrijk. Het helpt als elk huis zijn eigen vaste patroon heeft. Misschien wordt er bij mama altijd samen ontbeten op kerstdag, en gaan jullie bij papa traditioneel wandelen in de namiddag. Juist die herkenbaarheid geeft kinderen houvast, ook al vieren ze het feest op verschillende plekken.
Afspraken over de kinderen maak je het best met de andere ouder zelf. De nieuwe partner mag zeker meedenken en ondersteunen, maar het voorkomt verwarring en spanningen als de uiteindelijke beslissingen bij de ouders blijven.
En hoe praktisch het soms ook lijkt: laat kinderen geen boodschapper zijn. Plan geen afspraken via hen en vraag hen niet om dingen over te brengen. Dat geeft hen een last die eigenlijk niet aan hen is om te dragen. Rechtstreekse, volwassen communicatie – hoe moeilijk soms ook – zorgt uiteindelijk voor meer rust bij iedereen.
7. Respecteer tradities maar bewaak de spanningsboog van je kind
Hou rekening met bestaande tradities en de spanningsboog van de kinderen. Heb oog voor het samen-ontbijt, respecteer familietradities, cadeaumomenten….denk ook aan de grootouders; ook zij delen op hun manier in het scheidingsproces.
Het is mooi om die te behouden, maar hou ook rekening met de draagkracht van je kind, reistijd, prikkelbelasting, het feit dat kinderen overal een beetje “té gast” zijn
Soms betekent liefde dat je een traditie aanpast of om de twee jaar doet.
8. Toon begrip voor emoties van kinderen en geef ze ruimte
Misschien zijn de kinderen verdrietig dat hun ouders met kerst of oudjaarsavond niet bij elkaar zijn. Ook kunnen ze de andere ouder erg missen. Ze kunnen spanning voelen of niet durven zeggen waar ze graag willen zijn. Laat dat toe.
Als ouder kan je deze gevoelens bij je kind niet wegnemen. Laat ze weten dat het goed en normaal is als ze zich zo voelen, dat het mag en erbij hoort. Zet ze niet onder druk om blij te doen, als ze dat echt niet zijn.
Misschien helpt het om een foto van de andere ouder op hun kamer te zetten, een videobelmomentje te plannen, hen te laten vertellen over wat ze bij de andere ouder hebben gedaan, hen ruimte te geven om even alleen te zijn
Neem de tijd om goed luisteren. Reageer niet meteen met oplossingen. Probeer het verhaal van je kind zo min mogelijk te onderbreken. Op deze manier zal hij/zij zich gehoord voelen. Soms is gehoord worden genoeg.
9. Gun elkaar het ouderschap
Probeer elkaar vooral te zien als collega-ouders. Hoe moeilijk ook, maar je blijft toch beiden de ouders van jullie kinderen. Stress en frustratie over je ex-partner helpen jullie kinderen niet vooruit. Gun elkaar dan ook het ouderschap en als je dat niet kan: zie het anders: Gun je kind de andere ouder!
Wat betekent dat?
Dat je de band van je kind met de andere ouder stimuleert. Ook al heeft dat (bijvoorbeeld) tot gevolg dat je kinderen om het jaar met Kerstmis niet bij jou zijn. Dat is misschien vervelend, maar wel een gevolg van het feit dat kennelijk jullie relatie niet heeft gewerkt. Belast daar niet de kinderen mee.
Zeg geen onaardige dingen over de andere ouder of over een stiefouder. Dat geldt natuurlijk altijd, maar geef je kinderen geen schuldgevoelens omdat ze de feestdagen bij de andere ouder door gaan brengen. Maak de feesten niet extra beladen.
Gun het de kinderen om zich vrij en veilig te voelen om positieve verhalen te vertellen over wat het heeft meegemaakt bij andere ouder, hoe moeilijk dat ook voor jou is om te horen.
Je haalt de belangrijkste spanning na een scheiding weg als je kind van beide ouders mag houden.
10. En als het niet lukt? Een extra steun in drukke dagen!
Soms doe je alles wat je kan: je probeert rustig te blijven, op tijd te plannen, rekening te houden met iedereen. En toch lopen gesprekken vast, worden afspraken steeds weer een discussie of voel je dat de spanning opnieuw oploopt naarmate de feestdagen dichterbij komen.
Dat is geen falen. Het zegt vooral dat de emoties en belangen te groot zijn geworden om het samen nog overzichtelijk te houden.
Je kan dan uiteraard terugvallen op de “standaard” gemaakte afspraken in jullie ouderschapsplan. Maar dat is misschien voor de kinderen niet de beste oplossing. In zulke situaties kan bemiddeling een verschil maken. Niet om te bepalen wie “gelijk” heeft, wel om samen opnieuw te kijken naar wat werkbaar is voor jullie kinderen. Een bemiddelaar helpt om de gesprekken rustiger te laten verlopen, knopen te ontwarren en opnieuw duidelijke afspraken te maken waar iedereen achter kan staan.
Vaak ervaren ouders dat niet alleen de planning daardoor duidelijker wordt, maar ook de communicatie onderling verzacht. En precies dat voelen kinderen meteen.
Soms is één gesprek al genoeg om de kerststress te doorbreken en opnieuw ademruimte te creëren.
Samen ouders zijn en blijven – ook na de scheiding – hoef je niet alleen te doen.
